Wat is het idee? Een prentenboek over klimaatverandering. Alternatieve naam: “Dan verander ik toch mee?”
Wie zijn de hoofdpersonen? De hoofdpersoon is Pippa, die op de eerste pagina een baby dinosaurus in haar garage vindt (die het hele boek gewoon Dino wordt genoemd). Samen gaan ze “op avontuur” om te leren over het klimaat:
- De dinosaurus wil weten wat er precies is gebeurd (met hem en zijn familie). De laatste woorden van zijn moeder waren een raadsel, en hij denkt dat die leidt tot een tijdmachine.
- Pippa wil niets liever dan buiten spelen (met vriendjes), maar het noodweer staat dat al heel lang niet toe. Dus wil ze leren over het klimaat.
Tijdens dit avontuur komen ze allemaal andere wezens tegen, hoewel dit grotendeels “karakterisaties” van natuurfenomenen zijn. (Druppels die kunnen praten, wolken die een leider hebben, een zingende boom, etc.)
Wat is bijzonder aan dit boek? Het is tegelijkertijd een spel. Tijdens het verhaal wordt de lezer gevraagd om op een A4tje een eigen wereld bij te houden, volgens bepaalde regels gebaseerd op de echte wereld. Als je de verkeerde keuzes maakt, kun je het spel verliezen, en dan moet je helemaal opnieuw beginnen.
Waarom is dit leuk?
- Op deze manier wordt het verhaal een stuk interessanter en praktischer.
- Het kan de soms “droge theorie” van klimaat tot leven wekken en ervoor zorgen dat kinderen deze beter herinneren.
- Men kan op deze manier vele verschillende opties langsgaan. (Wat als er véél water op de wereld is? Wat als er weinig is? Wat als alle bossen verdwijnen? Wat als we beginnen met een hogere temperatuur? Etc.)
Alle drie de componenten van klimaat worden behandeld:
- Globaal: hoe het klimaat eigenlijk werkt (koolstofcyclus, waterhuishouding, stromingen, etc.)
- Lokaal: de invloed van je eigen omgeving (wegen, huizen, fabrieken, bossen kappen, etc.)
- Individueel: je eigen keuzes (elektriciteitsverbruik, douchen, vervoer, lang met spullen doen, etc.)
In dit spel is het moeilijk om de balans te vinden, net zoals in het echte leven. Je bent op avontuur, je wilt genoeg te eten hebben, je wil elektriciteit hebben … maar tegelijkertijd wil je juist het klimaat redden en alles oplossen.
In welk klimaat speelt dit boek zich af? Het hele boek heeft de stijl van het Nederlands klimaat, anders kan ik te weinig tekenen enzo. (Ik kan niet alle klimaten tegelijkertijd in dezelfde tekening stoppen.)
- Maar aan het einde van het boek staat dat je ook die andere klimaten kan spelen, met hetzelfde boek.
- Eventueel, wanneer je er met andere klimaten/opzet doorheen loopt, moet je van pagina naar pagina springen of iets extras bijhouden/lezen.
Persoonlijkheden
Pippa:
- Wil héél graag buiten spelen
- Lief, aardig, actief
- Nieuwsgierig, slim, kritisch
- Nog iets wat specifiek bij haar hoort (ook qua visueel ontwerp?)
Dino:
- Verdrietig over het verlies van vroeger
- Maar behulpzaam en een goede leraar
- Noemt Pippa steeds een variant op “mensenwezen”
- Doet steeds een variant van de uitspraak “regels zijn regels”
Dynamiek:
- De Dino is verdrietig over wat er gebeurd is. Pippa probeert hem de hele tijd op te vrolijken.
- => Richting het einde van het boek weet ze eindelijk hoe. (“Ze wilde hem wel troosten, maar ze wist gewoon niet hoe”)
- => De Dino leert dat een tijdmachine niet bestaat, en dat hij maar beter het beste kan maken van deze wereld en die kan redden.
- Pippa wil buiten spelen en de wereld veranderen/verbeteren! De Dino zorgt er juist voor dat ze klein begint en eerst leert hoe de wereld werkt.
- => Richting het einde van het boek begrijpt Pippa hoe het zit
MISSCHIIIIEN wil de Dino óók weten wat er is gebeurd! Hij heeft wel wat verstand van klimaat, maar niet genoeg, en hij wil gewoon weten waarom het klimaat was omgeslagen en hij was ingevroren. Dus gaat hij samen met Pippa alles langs.
Ik twijfel hierover. Het alternatief is ook sterk:
De dino heeft de ondergang van de dinosauriërs meegemaakt. Hij weet waarom het klimaat toen is omgeslagen en zijn soort ineens uitstierf. En nu wil hij voorkomen dat het nóg een keer gebeurt, in de huidige tijd. Dus geeft hij informatie en gaat samen met de hoofdpersoon kijken hoe ze dat voor elkaar krijgen.
HOOFDIDEE 1: De dino heeft een raadsel van zijn moeder, denkt dat hij daarmee een tijdmachine gaat vinden. (Alternatief: hij denkt dat hij daarmee een “magisch iets” gaat vinden waarmee hij het klimaat kan controleren/beheersen?)
HOOFDIDEE 2: De huidige wereld van Pippa staat in brand. Het is er slecht aan toe, heet, rampen, etc. => de wereld moet worden gered.
LOS IDEE: Iemand die de hele tijd zegt: “Regels zijn regels!”, en dan met steeds meer variaties komt => “Tegels zijn tegels”, “Kegels zijn kegels”, “Egels zijn egels”
LOS IDEE (misschien voor langer kinderverhaal ergens): Iemand die de hele tijd wordt weggezet als “kinderachtig” omdat hij/zij de hele tijd verstoppertje speelt. Maar later in het boek worden ze ineens aangevallen/opgespoord/ingebroken, en dan kan hij zichzelf en redden omdat hij zo goed kan verstoppen!
Overzicht Losse Stappen / Hoofdstukken
Stap 0
STAP 0: De dino legt als eerste uit hoe de atmosfeer werkt, en dat de huidige wereld in brand staat (hij kan het weten).
Maar, als we de Dino minder belerend willen maken, en meer grappig/avontuurlijk/schattig, werkt dat niet.
Dan moet hij net zo onwetend zijn als Pippa en net zo hard op zoek zijn naar antwoorden.
Hoe doen we dit? Of weet de Dino nog net genoeg van klimaat om dit wél uit te leggen en te weten dat deze wereld in de fik staat?
ALTERNATIEF: De Dino is meteen zo van “ik moet weg, mijn familie zoeken!” Hij rent al haast naar buiten, maar stopt dan als hij ziet wat voor weer het is. Langzaam breekt Pippa het nieuws dat de dino’s zijn uitgestorven, echt al laaaaaang geleden. De dino is dan zo van: “ik herken dit weer … ik voel het, deze wereld staat in brand!”
WAT IK DUS STOM VINDT: De “opzet” van het verhaal duurt nu redelijk lang en is wat ingewikkeld …
Eigenlijk zijn er drie argumenten voor de structuur (met de miniatuurwereld):
Hij stond er al (Pippa was er al mee aan het spelen)
Ze kunnen niet naar buiten, maar kunnen alvast oefenen voor als het weer beter wordt en ze weg kunnen, en ontdekken waar die tijdmachine is.
Ze moeten klein beginnen, volgens de Dino.
MISSCHIEN: Dat de transitie helemaal niet bewust gaat. Pippa zegt gewoon zo van “kijk, ik heb mijn huis nagebouwd” (of laat in het algemeen haar spullen/speelwereld zien). En van daaruit gaan ze automatisch door naar het avontuur.
MISSCHIEN: Is dat raadsel van de Dino nóg onduidelijker: hij weet niet eens precies wat het is. Pas 1 of 2 hoofdstukken later is hij zo van “oh, misschien is het wel een tijdmachine!”
Ook is “Wil jij me helpen?” een goede page-turner, want je wil natuurlijk weten of Pippa ermee instemt.
(En als het even kan, is het raadsel misschien een algemene boodschap/moraal van het verhaal. Je denkt dat het een soort schatkaart/raadsel is, maar eigenlijk is het gewoon een laatste les van moeder op dinozoon.)
JAAAAA: Kan ik de quest van de Dino verbinden met de daadwerkelijke klimaatwetenschap? Dus dat het raadsel zoiets is van “zoek naar de oorzaak van deze ijstijd, en je zult ons kunnen redden”, en dat ze DAAROM iedereen vragen hoe het zit enzo.)
Stap 1
STAP 1: Ze staan in een plas water. De Dino legt het begin uit van de waterhuishouding: water verwarmt steeds meer en meer, totdat …
En dan ineens verdampt het. Ze worden gevangen in een druppel, die hen omhoog draagt.
(Misschien een soort “wolkwachter”: “Jahoor, het is warm vandaag, dus we hebben ruimte genoeg. Kom er maar door, kom er maar door!”)
Een luidruchtige wachter stond bij de wolkenpoort.
‘Het is warm vandaag, dus kom er maar door, kom er maar door!’
(En dat je daarna allemaal van die regendruppels ziet die op elkaar worden gedrukt, steeds dichter en dichter, totdat er eentje zegt: “We zijn te zwaar! We gaan valleeeeeeen!”) => misschien logischer om dat dadelijk te doen, nadat ze met de wolk hebben gepraat.
(Ik wil vaker dat soort dingen doen. De klimaatsystemen vertalen naar personages en grappige situaties!)
Stap 2
STAP 2: Dan komen ze tussen de wolken, eisen te praten met de opperwolk, krijgen een gesprek met hem.
Hij vertelt iets meer over waterhuishouding, maar ook over Dino’s raadsel en waar hij misschien meer te weten kan komen.
Samen met de regendruppels, vallen ze naar beneden.
Stap 3
STAP 3: Ze schuilen onder de bomen. Ze hebben het koud en willen een vuurtje maken, maar dan begint de boom ineens te schreeuwen: “Hé, stop met mijn vingers in de fik zetten!”
Ze praten even met de boom. Die vertelt (het begin van het verhaal) over koolstofcyclus. Geeft een nieuwe clue over die tijdmachine.
Stap 4
STAP 4: Pippa+Dino’s maag rommelt: ze hebben allebei heel veel honger. Ze gaan op zoek naar eten. Hier komt deel II van het verhaal van de koolstofcyclus
Uiteindelijk vinden ze iets te eten … maar dan schiet een beest (een eekhoorn? Een konijn?) langs, die wat planten opeet en bessen meeneemt. (Misschien … een EGEL? Want egels zijn egels.)
Ze gaan het beest achterna. Die leidt hen uiteindelijk tot een plek met allemaal planten en andere dieren.
Hier komt deel III van het verhaal van de koolstofcyclus? En/of hier wordt het ETEN-deel uitgelegd?
Stap 5
STAP 5: Het begint avond te worden, ze hebben het nog steeds koud, en ze willen licht hebben. Ze hebben besloten géén vuurtje te maken, dus ze willen op zoek naar een schuilplek. (En/of die clues naar de tijdmachine leiden hen naar een bepaalde plek, die ze nu proberen te vinden.)
Ze klimmen in de boom.
Ze zoeken en zoeken … als een vogel hen ineens oppakt en meeneemt!
Ze trekken de aandacht van de vogel, leggen uit (in een gesprek wat grappig moet zijn) dat ze geen eten zijn en ook geen plant (misschien kan ik hier wat van de wijze lessen/theorie herhalen), en de vogel is zo van “Oh sorry” … en laat ze meteen los.
Stap 6
STAP 6: Ze vallen in de zee. Daar ontmoeten ze een of ander zeewezen?
(Misschien eerst eng maken: een haai komt dreigend op hen af! Maar dan blijkt hij allergisch voor dino’s, of zoiets stoms.)
Die geeft een rondleiding en legt deel III van de koolstofcyclus uit (de rol van de oceanen), inclusief warmtestromen en hoe die temperatuur beïnvloeden enzo.
Stap 7
STAP 7: De haai brengt ze netjes aan land, geeft nog een clue.
Maar nu zijn ze nat, het is nog steeds koud, en het is donker. Ze vinden hun huis terug … maar er is geen elektriciteit! Dus zijn ze nog steeds niet gered.
En hier wordt dan voor het eerst uitgelegd hoe elektriciteit er komt.
Stap 8
STAP 8: Ze wekken elektriciteit op (... hoe?), kunnen eindelijk wat meer zoeken naar die tijdmachine van de Dino.
En dan komen ze meer mensen tegen! Die vragen of ze ook in deze mooie wereld mogen wonen.
En ja, dat mogen ze, maar dan moet je dus meer elektriciteit regelen, en wegen aanleggen, en alles.
Stap 9
STAP 9: Eén van die mensen geeft de laatste clue?
Dus Pippa en de Dino gaan naar de plek waar de tijdmachine zou moeten zijn … en komen bedrogen uit.
WIE vertelt dit? (Misschien oude vriend van zijn familie, ofzo.)
En hier kan dan misschien ook de boodschap zijn: wees kritisch. Als iemand zegt dat hij een tijdmachine heeft, mag je best wat vragen stellen en zelf op onderzoek uitgaan.
Stap 10
STAP 10: De karakters zijn gegroeid. De Dino beseft dat hij hier vast zit en er maar het beste van kan maken. Pippa weet eindelijk hoe ze de Dino moet troosten (en ze zijn natuurlijk goed bevriend geraakt) en heeft manieren om een beetje liever te zijn voor de natuur.
EINDE.
OHJA, en benoem dat dit “spel” dat je tijdens het boek hebt gespeeld, ook is hoe wetenschappers de toekomst proberen te voorspellen. Ze kijken naar de natuur, bedenken regels die de natuur volgt, en stoppen die in een zogenaamd “model”. De computer speelt dit spel heel vaak en geeft dan de uitkomst, wat vaak steeds betere voorspellingen zijn van de toekomst.
IDEE: Bij de wolken, doen we alsof alle druppels een (spionage)“missie” hebben. De opperwolk komt langs en deelt allemaal opdrachten uit: deze moet langs dit ene gebied, want dan wordt hij hagel/sneeuw. (En dan natuurlijk ook een paar domme opdrachten.) En dan komt de opperwolk langs en ziet dat Pippa+Dino geen regendruppels zijn, en zo krijgen ze hem even te spreken.
(En even later, als ze zo zijn van “We zijn te zwaar. We gaan valleeeeen” => dat valleee moet doorgaan op de andere pagina, met “eeeeeen” Lijkt me een leuk effect)
IDEE: Bij de beest dat ze tegenkomen, lijkt het me leuk als, op het plaatje, dat konijn stiekem van achteren komt en aan iets begint te knabbelen of iets meeneemt. Pippa en de Dino staan dan met de rug daarnaartoe en zien het niet (maar de lezer wel!), terwijl ze discussiëren over iets super zinloos.
IDEE: Als ik het wat serieuzer wil maken, en een soort “kringloop van het leven” wil hebben, kan ik Pippa laten stuiteren op een soort dierenbegrafenis. Dus dat ze eerst boos zijn dat een beest hun eten steelt, maar dan ineens terechtkomen in een parade en een ceremonie, en dan medelijden krijgen en meedoen (terwijl ze dus leren over die CO2 kringloop, met “energie teruggeven aan de aarde”, bla bla).
Manuscript / Plot / Tekst
INTRODUCTIE
UITLEG - Dit boek is stiekem een spel!
Terwijl je dit boek leest, moet je ondertussen een spelletje doen.
In dit spel maak je een eigen wereld. Je mag deze zelf inrichten, zelf inkleuren, en zelf bepalen wat er gebeurt.
Er is alleen één probleem … je moet het hele boek lang jouw wereld zien te redden! In dit boek zal van alles gebeuren: overstromende zeeën, verdwijnende bossen, het bouwen van een stad, en meer. Jij moet steeds keuzes maken en jouw wereld in leven houden.
De regels van het spel worden vanzelf duidelijk, terwijl je het verhaal leest. Als je zoiets ziet: <TEKENING HIER VAN INSTRUCTIEDESIGN> moet je iets met het spel doen. De rest van de tijd kan je gewoon het avontuur lezen.
Er is één hoofdregel: Als jouw wereld ten onder gaat, moet je opnieuw beginnen! Ga dan terug naar pagina 1, maak een nieuwe wereld, en probeer het opnieuw.
Om het spel te beginnen, hoef je maar één ding te doen: pak een leeg blaadje en teken een 5x5 speelveld.
PLAATJE HIER
Succes!
Opmerking: aan het einde van het boek staat een overzicht van alles wat in het boek wordt uitgelegd (spelregels, klimaatwetenschap, etc.) Dit is handig als je een keer iets vergeet of iets niet helemaal duidelijk is.
HOOFDSTUK 1
[PAGINA 1 = De introductie]{.underline}
[PAGINA 2 + 3]{.underline}
Plaatje:
- Pippa zit binnen, heeft de garage helemaal omgebouwd tot een soort speelparadijs.
- Overal staan ventilatoren aan en liggen ijsjes (/ze eet een ijsje?)
- Ergens zie je een grote thermometer die iets van 40 graden aangeeft?
Op een dag, heter dan ooit
Werden alle records verbroken
Alle mensen scholen binnen
Alle ramen wagenwijd open
Ze speelden verstoppertje
Voor de vieze lucht, de brandende zon
En soms ook voor de regen
Die haast niet harder vallen kon
En zo kwam het dat Pippa al dagenlang
Binnenshuis speelde en niet buiten kwam
Ze had de keuken al ontdekt
En de zolder uitgeplozen
Haar slaapkamer verbouwd
En nu de garage uitgekozen
[PAGINA 4 + 5]{.underline}
Plaatje:
De babydino die, bevroren en al, uit een gat in de garage klimt.
Het ijsblok om hem heen smelt langzaam
Dit gat is ook alleen maar ontstaan omdat het steen uit de garage wegsmelt.
Maar over het gezoem van ventilators
Hoorde ze een raar geluid
Het verplaatste zich onder haar voeten
En eindigde met een knars en een fluit
Behoedzaam sloop ze naar de hoek
En schrok zich een hoedje
Toen eerst een staart, daarna een voetje
Omringd door een ijskoud goedje
En uiteindelijk een bevroren snoetje
Uit een gat naar boven klom
En haar verraste met zijn bezoek
Gevangen in een smeltend blok ijs
Leek het wezen eerst op een koetje
Maar ze gaf door de twijfel een onaardig groetje
En riep van schrik naar hem “wat moet je?”
[PAGINA 6 + 7]{.underline}
Plaatje:
De dinosaurus praat met Pippa, terwijl hij het ijs nog afschudt
Pippa blijft op afstand, maar steekt haar hand uit om te proberen te aaien/aan te raken
??
‘Waar ben ik?’ vroeg het wezen
‘Wat ben je?’ vroeg Pippa terug
‘Ik ben een dinosaurus! Dat zie je toch!
Ik moet naar mijn familie, en vlug.’
Pippa kreeg medelijden en pruttelde
‘Maar … die zijn allang uitgestorven.’
De blik van de dino werd één grote traan
Zijn lieve lach en humeur onmiddelijk bedorven
‘Nu je het zegt, eerlijk wezen,
Herinner ik het weer
Die afschuwelijke keer
Dat wij voor ons leven moesten vrezen’
Ze wilde vragen naar de herinnering
Maar de dinosaurus ratelde door
‘En wat mag jij dan wel zijn?
Die ken ik niet, jouw soort.’
Spelinstructie:
Teken Pippa’s huis in één van de vakjes in je wereld.
Knip de Dino en Pippa uit (als je dat nog niet had gedaan). Plaats ze op het huis.
[PAGINA 8+9]{.underline}
Plaatje:
De dino die de garage rondspeurt en met van alles speelt.
Daarna is het gesprek tussen Pippa en Dino met tekstwolkjes. Ze kijken allebei Sip als ze hun omstandigheden vertellen. (Misschien zo’n gedachtenwolkje waarin je ze ziet denken aan de omstandigheden.)
‘Ik ben een mensenkind,
En verbaasd wat ik in mijn garage vind’
‘Wat is een garage?’
En de dino speurde in het rond
Tikte tegen alle muren
En speelde met de knuffels op de grond
‘Hier staat onze auto en mijn fiets.’
Maar ook dat woord zei de dino duidelijk niets
‘Ik schuil voor de hitte’ (Pippa)
‘En ik schuilde voor de kou’ (Dino)
‘Vertel, vertel,
Wat is die herinnering nou?’
‘Geen tijd, mijn lieve mensenmens,
Want hier is hetzelfde aan de hand!
Ik voel het aan mijn wateren,
Deze wereld staat in brand!’
Spelinstructie:
Maak 5 zonnefiches en knip ze uit.
Leg zoveel zonnetjes naast je wereld als je wilt. Deze zonnetjes geven aan hoe warm het is in jouw wereld ( = de huidige temperatuur).
[PAGINA 10+11]{.underline}
Plaatje: ??
‘We moeten de wereld redden,
Ik blijf niet langer binnen!’
‘Rustig aan, druk mensenwezen,
Laten we klein beginnen.’
‘Ik vertel je alles wat ik weet,
Over natuur, weer, en klimaat.
We bouwen in deze garaasje een kleine wereld,
Zodat je kunt oefenen met mijn raad’
Instructiepagina: de dino legt uit dat we een atmosfeer hebben, hoe die is ontstaan, en waarom dat goed is.
‘De aarde krijgt zijn warmte van de zon.
Eerst raken zonnestralen de grond.
De grond verwarmt de lucht daarboven.
En door die warme lucht lopen wij rond!’
‘Maar er is een probleem: warme lucht stijgt op.
Dus over tijd,
Raken we die warme lucht snel kwijt
Hoe lost onze aarde dit op?’
‘Als ik warm wil blijven,’ zei Pippa
‘Gooi ik een deken of dikke trui om mijn lijf’
‘De aarde doet hetzelfde,
maar met een deken van wolken en andere onzichtbare stofjes
Dit slaat de warme lucht weer neer
En dit noemen we de atmosfeer.
Spelinstructie:
Maak 5 wolkenfiches en knip ze uit.
Leg twee wolkjes naast je wereld. Deze geven aan hoe “dik” de atmosfeer is (later wordt hier nog meer over uitgelegd).
[PAGINA 12 = Einde hoofdstuk 1]{.underline}
Dit is het einde van het eerste hoofdstuk. Je moet elk hoofdstuk zien als één “ronde” van een spel.
Aan het einde van elk hoofdstuk moet je kijken of je wereld er nog goed voor staat. Zo ja, dan lees je lekker door. Zo nee, dan moet je opnieuw beginnen!
Verander het aantal zonnetjes zodat deze gelijk is aan het aantal wolkjes.
IDEE: Elke keer als ik iets nieuws introduceer, teken ik er een icoontje voor (zoals ZONNETJE = WOLKJE), en zat daaronder de betekenis. Vanaf dat moment (in de hoofdstukken daarna) hoef ik alleen nog het icoontje te gebruiken!
(Het stuk hieronder kan dan zijn “VERLIESSYMBOOL = ZON > 4 OF ZON = 0”
Check of het niet te warm of te koud is:
Heb je meer dan 4 zonnetjes? Ai, het is te warm! Je verliest het spel.
Heb je geen zonnetjes? Ai, het is te koud! Je verliest het spel.
In de volgende hoofdstukken zal je wereld steeds groter worden. Daardoor zijn er meer manieren om het spel te winnen, maar ook meer om het spel te verliezen!
HOOFDSTUK 2
[PAGINA 13]{.underline}
Plaatje:
Hier beginnen Pippa en de Dino al te leven in die miniatuurwereld.
Teken heel groot zeeën en ijsschotsen en laat ze daar naast staan, dat soort dingen
‘Maar wat kan ik doen? Ik ben maar klein!’
Volwassenen zeggen het altijd: je moet eerst groter zijn’
‘Wij waren gigantisch,’ zei de Dino, ‘maar dat hielp ons niet’
‘Red eerst maar eens jouw kleine gebied’
‘Waarom wil je dat zo graag?’ vroeg Pippa geïrriteerd.
‘Geloof me, minimens, ik kan het weten
Ik ben de ondergang van mijn soort lang niet vergeten.’
Maar van die tragische gebeurtenis heb ik heel veel geleerd.’
[PAGINA 14+15]{.underline}
Instructiepagina: de Dino legt kort uit hoe de waterhuishouding werkt, en vraagt je om een zee in de wereld te plaatsen en een ijsblok.
‘Zoals, al het leven begint met water.
Wij moeten het drinken
Planten moeten ervan groeien
En vaak worden het wolken later’
‘Door vele zonnestralen over lange tijd,
Verandert vloeibaar water in lucht’ (“verdampen”)
Het stijgt op, want het is warm geraakt
En zo wordt een groot deel van de atmosfeer gemaakt’
DIT MOET NOG BETER:
‘Met meer vloeibaar water op aarde,
Verdikt onze deken,
Verhit onze wereld nóg meer,
En zullen gevolgen niet ontbreken’
(?? Je kunt hier veel meer op rijmen - hoewel het nu goed past op het volgende stukje)
Spelinstructie:
Plaats zoveel zeeën in je wereld als je wilt. Voor elke zee die je plaatst, moet je één wolkje erbij leggen.
- (Water uit de zeeën verdampt, voegt zo toe aan de deken in de lucht.)
(Je “plaatst” een zee door op een lege tegel in je wereld water te tekenen. Je mag zelf kiezen hoe je het tekent!)
TIP: Elke keer als een nieuwe regel wordt uitgelegd, probeer dan na te denken waarom deze regel zou gelden. Hierdoor leer je het beter begrijpen en beter onthouden!
De dino keek droevig opzij
‘En daarom sta jij hier nu met mij’
‘Bij ons sloeg een komeet in de aarde,
Het weer sloeg om van heerlijk warm naar ijzig koud,
Ons water bevroor, ons eten verdween,
En ik werd door een ijsblok ingebouwd’
‘Maar ik herinner nog steeds,
de laatste woorden van mijn moeder:
Zoek voorbij de zee, langs de zon, en onder eindeloze wolken.
Tussen bomen en vlakke grasvelden, zal een machine de tijd vertolken.
Het is een raadsel, ik weet het zeker!
Wil jij helpen naar die tijdmachine zoeken?’
Spelregelinstructie:
Plaats zoveel ijsschotsen in je wereld als je wilt. Voor elke ijsschots die je plaatst, moet je één wolkje weghalen.
- (Bevroren ijs stijgt niet op naar de atmosfeer.)
(Je “plaatst” een ijsschots door op een lege tegel een ijsschots te tekenen. Je mag zelf kiezen hoe!)
[PAGINA 16 = Einde Hoofdstuk 2]{.underline}
Dit is het einde van het tweede hoofdstuk.
Verander het aantal zonnetjes zodat deze gelijk is aan het aantal wolkjes.
Check of het niet te warm of te koud is.
Check of je genoeg water hebt:
- Heb je geen zeeën meer? Ai, er is geen water om van te leven! Je verliest het spel.
HOOFDSTUK 3
[PAGINA 17]{.underline}
Plaatje: Ze staan inmiddels in hun eigen miniatuurwereld. Het begint te regenen/druppelen. Ze willen schuilen en zichzelf opwarmen, maar ze hebben geen elektriciteit, en niks om een vuurtje mee te stoken.
‘Tijdmachine? Dat kan toch helemaal niet?’
‘Alsjeblieft,’ zei de Dino, ‘ik moet terug naar de tijd waarvan ik kwam
Mijn familie zien, mijn ouders knuffelen,
Misschien voorkom ik zelfs die grote ramp!’
‘Oké dan, ik help wel mee,
Waar moeten we beginnen?’
‘Nou, we moeten eerst iets
Op deze regenbui verzinnen’
[PAGINA 18+19]{.underline}
Instructiepagina: de Dino legt uit hoe regen/sneeuw/hagel werkt, en hoe temperatuur hierop invloed heeft. Het hele punt hiervan is om uit te komen op een “rampscenario”. Als het te warm wordt, zullen er grote droogtes zijn, gevolgd door lange periodes van hevige regen (of erger).
VERBETEREN / ÜBERHAUPT LATEN RIJMEN:
‘Nou meneertje Dino, leg het me maar uit,’
En ze tikte de schattige Dino met haar vinger op zijn snuit (??)
‘Zoals ik al zei, verdampt water dus de hele tijd
Het verzamelt zich in wolken,
Steeds meer en meer druppels,
Tot deze druppels zó zwaar zijn dat het naar beneden regent’
‘Warmere lucht kan meer druppels vasthouden,
Daardoor regent het ’s zomers minder, maar ’s winters als vanouds
En als die regendruppels pech hebben, passeren ze op weg naar beneden
Een gebied met koude lucht, en worden ineens hagel of sneeuw’
‘Dit klinkt misschien best leuk, sneeuwbalgevechten tijdens Kerst,
Maar als het klimaat anders wordt, verandert ook de rest!
Omdat het warmer wordt, blijft het véél langer droog.
Maar áls het dan regent, is het lang, hevig en stevig.’
Spelregelinstructie: ??
VRAAG: Hoe kan ik die hevige weersomstandigheden simuleren? Want die vinden vooral plaats over lange tijd.
- Als het té warm wordt, komt er een periode van intense droogte, gevolgd door een periode van intense weersomstandigheden. Beide kunnen (verschillende soorten) tegels vernietigen als je niet oplet.
ANTWOORD (soort van): Misschien kan dit puur door het spel worden geregeld. Aangezien dit soort omstandigheden enigszins worden veroorzaakt door “randomheid”, kan ik gewoon aan het einde van sommige hoofdstukken zetten:
Heb je 3 of meer zonnetjes? Ai, een droogte vindt plaats. Dit zijn de gevolgen: …
- (Het is warm, dus meer water verdampt, dus meer water wordt vastgehouden: droogte.)
Heb je 3 of meer wolkjes? En is de temperatuur omlaag gegaan sinds vorige hoofdstuk? Ai, een zware hagelstorm vindt plaats.
- (De lucht zit barstensvol met waterdamp, dus wanneer het losbarst, is het lang en hevig. Omdat de temperatuur is gedaald, wordt dit een hagelstorm. Misschien een sneeuwstorm.)
Wacht. Misschien is het handiger om spelers een DOBBELSTEEN te laten werpen. De uitkomst bepaalt welke extreme omstandigheid je moet overwegen. Vervolgens moet je nog kijken naar de voorwaarden: die bepalen of de omstandigheid daadwerkelijk uitkomt.
[PAGINA ?? = Einde hoofdstuk 3]{.underline}
Dit is het einde van het derde hoofdstuk.
Verander het aantal zonnetjes zodat deze gelijk is aan het aantal wolkjes.
Check of het niet te warm of te koud is.
Check of je genoeg water hebt
Check of water moet smelten/bevriezen:
Is je temperatuur omlaag gegaan? Bevries dan één zee tot een ijsschots.
Is je temperatuur omhoog gegaan? Smelt dan één ijsschots tot een zee. Bovendien is er een overstroming:
Kies een tegel die grenst aan een zeetegel, maar zelf geen zee is.
Deze tegel verandert in zee en “verwoest” wat eerst op die tegel stond.
HOOFDSTUK 4
[PAGINA ??]{.underline}
Plaatje:
- Lala
‘Oké, ik weet genoeg!
De wolken moeten weg!’
De dino schudde zijn hoofd
‘Was het maar zo makkelijk zeg’
‘Zonder die atmosfeer,
wordt het hier dus heel erg koud
Ook zouden we niet meer kunnen ademen,
Omdat de atmosfeer zuurstof binnenhoudt’
Instructiepagina: de dino legt uit hoe mensen zuurstof inademen en CO2 uitademen, en hoe planten juist het tegenovergestelde doen. Zo werken we goed samen, zolang het aantal dieren vs planten in balans is.
‘Pff,’ zei Pippa, ‘wie wil er nou zure stof?’
‘Je hebt zuurstof nodig om te leven,
Dat is wat je inademt elke seconde, elke dag,
Zonder zuurstof zouden wij het snel begeven!’
‘Bij het uitademen komt er CO2 uit je mond,
Ook zo’n stofje uit de atmosfeer.
Maar maak je geen zorgen
De planten willen hiervan juist meer!’
‘Planten doen het tegenovergestelde:
Ze ademen CO2 in en ademen zuurstof uit.
Zo houden dieren en planten elkaar in balans
En kan de aarde heel erg lang vooruit’
Spelinstructie:
- Plaats zoveel bossen/bomen in de wereld als je wilt.
- Je mag maximaal zoveel bossen plaatsen als dat je zeetegels hebt in je wereld.
- Voor elk bos dat je plaatst, mag je één zuurstof naast je wereld leggen, en één wolkje weghalen.
Heb je geen zuurstof? Ai, er kan niks meer leven! Je verliest het spel.
(Misschien veralgemeniseren naar “luchtkwaliteit”, maar dat lijkt me wat saai voor kinderen eigenlijk.)
(En als je te weinig elektriciteit/stroom opwekt voor hoeveel huisjes je hebt, verlies je het spel ook meteen.)
URL van website over klimaat (met goede, informatieve blogs): https://www.climaterealityproject.org/
URL voor carbon cycle (land + ocean): https://www.sciencelearn.org.nz/resources/689-the-ocean-and-the-carbon-cycle
URL voor rol oceaan (en waarom die misschien wel het belangrijkste is van allemaal): https://www.iucn.org/resources/issues-briefs/ocean-and-climate-change
IDEE: Aan het einde, staat de dino voor een vraagstuk. Hij heeft de tijdmachine gevonden, maar om hem te gebruiken … kost héél veel energie. Dus hij kan hem niet gebruiken (of het kan alleen als hij de opgebouwde wereld kapot laat gaan) … dus hij doet het niet en blijft.
JAAA DAT LIJKT ME SLIM: Iets eerder beginnen met “het avontuur”. De dino voelt nu een beetje belerend, terwijl hij ook gewoon speels en schattig moet zijn. Het moet iemand zijn waarmee kinderen hun tijd willen doorbrengen, geen docent ofzo.
‘Als je nu in de lucht kijkt, zie je vele wolken
Maar lang geleden kon niets onze lucht bevolken.’
DINO UITSPRAKEN
- Regels zijn regels
- Tegels zijn tegels
- Egels zijn egels
- Zegels zijn zegels
- Kegels zijn kegels
- (IJs)pegels zijn (IJs)pegels.
- Maatregels zijn maatregels
Het originele idee (voor ik het verder uitwerkte)
In de garage maakt de dinosaurus een soort “miniatuur aarde”: net zoals kinderen vaak spelen en eigen werelden bouwen.
Vervolgens steekt het avontuur zich af op die miniatuur aarde, maar dan zo “uitvergroot”, dat ze het idee hebben dat ze er echt zijn en echt leven. (Misschien kan die dinosaurus flashbacks hebben, die dan een ander kleurtje enzo hebben, maar wel levensgroot zijn?)
De dino legt uit over het klimaat, over hoe het werkt (en een verhaal over waarom hij is uitgestorven)
En regelmatig moet de hoofdpersoon dan een keuze maken en daarmee zijn spel doorzetten.
IDEE: De Dino is treurig over het verlies van zijn familie/stam. Tijdens het verhaal moet hij steeds terugdenken aan die tijd, aan wat er toen gebeurde. Hij is er verdrietig over, wat hem soms afleidt, maar meestal zorgt dat er juist voor dat hij Pippa aanspoort om te leren over het klimaat en er iets mee te doen!
- Misschien is dat juist de crux.
- Gedurende het boek “spelen” ze een heel avontuur. En dan aan het einde komen ze weer “terug op aarde”, beseffen dat ze nog steeds in dezelfde garage staan. En dan zegt de Dino zo van: “ik zou het je gewoon zo gunnen dat je écht naar buiten kon en dit avontuur écht kon beleven”
IDEE: Kan ik iets van een mysterie rondom de dino hangen? Dat je pas gedurende het boek te weten komt wat er nou precies met de dino’s is gebeurd, en waarom juist hij heeft overleefd in een ijsblok, enzo?
IDEE: En, als ze toch het avontuur “spelen”, kan ik het net zo goed uitbreiden en opblazen naar iets heel avontuurlijks. Dat de grote bedreigingen van klimaatverandering “echte personages” zijn in het verhaal! (De ene slechterik is “de zee”, de andere is “de zon”, etc.) En dat de wolken kunnen praten, en de bomen ook.
- Dat het uiteindelijk een soort Indiana Jones avontuur wordt, of een “sprookje over klimaat”, waarbij precies alle onderdelen worden aangestipt zodat ze kunnen worden uitgelegd.
- Misschien … is de Dino op zoek naar iets? Zijn ouders zeiden iets onbegrijpelijks, hij denkt dat er misschien een tijdmachine is waarmee hij terug kan gaan om zijn ouders te redden, en dankzij dit spel probeert hij te achterhalen waar het antwoord ligt?
- “Zoek voorbij de zee, langs de zon, en onder eindeloze wolken. Daar tussen de bomen en vlakke grasvelden, zal een machine de tijd vertolken.”
Wat wil ik behandelen?
=> Duidelijk maken dat klimaat uit zichzelf een beetje veranderd, en dat in het verleden veel heeft gedaan, maar dat het nu té snel gebeurd. En ongeacht of het onze schuld is, we kunnen niet blijven leven als het te veel veranderd.
In het spel zelf moet ook duidelijk zijn dat de verschillende onderdelen elkaar versnellen. Als de boel eenmaal misgaat, gaat het steeds sneller mis, totdat het onstopbaar is!
In het spel moet je eigenlijk:
- Keuzes maken of je stroom gaat gebruiken, en waar je die vandaan gaat halen.
- Keuzes maken of je nieuwe dingen gaat neerzetten, en waar je de ruimte vandaan gaat halen.
- In de échte wereld actie ondernemen. “Heb je vandaag meer dan 4 uur een elektronisch apparaat gebruikt? -1 Energie!” maar ook beloningen “Heb je vandaag alle deuren netjes achter jezelf dichtgedaan? +1 Energie!”
Backup / overige shizzlemacnizzle
Langere lijst klimaatsoorten:
- Tropisch / Regenwoud (Tropical): Veel neerslag, altijd warm, twee grote seizoenen (droog en nat)
- Fort Myers, delen van Haiti en Miami
- Droog (Arid): een groot watertekort
- Overgrote deel van Afrika. Delen van Zuid-Amerika, Centraal-Amerika en Australië.
- Semi-droog (Semi-Arid): minder regen dan ze zouden willen, maar niet zo weinig water dat het een gevaar vormt. Zijn meestal warm, maar kunnen ook koud zijn.
- Mexico, Zuid-Australië, Midwesten van Amerika
- Mediterraan (Mediterranean): hete zomers en milde winters.
- Zuid Europa
- Gematigd (Moderate): warme zomers (maar niet te heet), koele winters (maar niet té koud).
- Zuid-Engeland
- Continentaal (Continental): tegenovergestelde van gematigd. Zomers zijn heet en winters zijn erg koud.
- Centraal Amerika
- Toendra (Tundra): zeer lage temperaturen, zo laag dat ze groei hinderen. Zeldzaam.
- Groenland, noorden van Rusland
- Subarctisch (Subarctic): ten zuiden van de arctic, slechts temperaturen boven de 10 graden Celsius voor 1-3 maanden per jaar.
- Alaska, IJsland, Canada, (Noord) Scandinavië
- Arctisch (Arctic): helemaal boven en onderaan de aarde. Vooral water, inclusief delen van Groenland en Canada. (Antarctica is simpelweg het arctisch gebied aan de overzijde van de wereld.)
- IJskappen: meest dorre, kale, vriezende delen van de wereld. Platte vlaktes van ijs.
- Antarctica, Groenland
Uitgebreide lijst klimaatsoorten (https://wikikids.nl/Klimaat):
- Tropisch klimaat: temperatuur nooit onder 18 graden, regent gemiddeld 60 mm per maand, dichtbij evenaar, kent geen traditionele seizoenen (maar een droog- en regenseizoen)
- Droog klimaat: tussen dag en nacht kunnen grote temperatuurverschillen optreden (soms wel 30 graden), regent elk jaar maar kort, droog gebied met grassen + roofvogels (maar geen bomen)
- Zandwoestijnen zijn het bekendst, maar je hebt ook “koude” woestijnen (ijswoestijnen)
- Mediterraan klimaat: in de zomer is het warm. Meeste regen valt in de winter - temperatuur is dan mild. De droogste maand van het jaar is in de zomer. Er valt dan minder dan 30 millimeter regen. In de winter valt er meer dan drie keer zoveel regen als in de droogste maand van het jaar.
- De zee of oceaan zorgen er voor dat de temperatuurverschillen niet zo groot worden.
- Redelijk specifiek toepasbaar op landen rondom de middellandse zee.
- Gematigd klimaat (Nederland => Ook wel Zeeklimaat): weinig temperatuurverschillen. De winter is niet te koud, de zomer is niet te warm. Het regent het hele jaar door ongeveer evenveel en door de nabijheid van de zee zijn de temperatuurverschillen niet zo groot.
- Goed geschikt voor landbouw
- Landklimaat: verschillen tussen zomer en winter zijn erg groot. Strenge winter (erg koud) en een hete zomer. Dit komt doordat er geen invloed is van de zee. Het landklimaat wordt heel snel warm, maar koelt ook snel af. In het noordelijkste gedeelte van het gebied komt de temperatuur in de zomer niet boven de 15 graden. Daarom kunnen er geen loofbomen meer groeien: er groeit niks anders dan naaldbos.
- Vaak droog, zowel in de zomer als de winter. In de zomer is het droog en warm; in de winter droog en koud
- Poolklimaat: erg koud klimaat dat vooral voorkomt rond de Zuidpool en Noordpool. Lange koude winters, koele zomers en het hele jaar door valt er neerslag, vaak als sneeuw.
- In het poolklimaat groeien alleen kleine struikjes grassen en mossen. Er groeien geen bloemen en bomen.
- Hoe komt het dat het in de Polen zo koud is? Omdat als de zon schijnt, die bij de evenaar recht staat. Dus bij de evenaar verwarmt de zon een kleiner oppervlak en wordt het dus ook steeds sneller warm. De zon schijnt schuin op de Polen, dus de zon moet een groter oppervlak verwarmen en duurt het dus ook langer voordat het warm is.
Het originele tijdmachine-idee: Het verhaal wordt een beetje saai/“gewoontjes” als het helemaal afspeelt in de moderne tijd in iemands huis. Misschien kan de hoofdpersoon ergens in een jungle leven.
- Of ik moet toch die tijdmachine gebruiken. (Dan gaan ze terug in de tijd, maar ze mogen/kunnen NIKS veranderen. Wat dan weer drama enzo oplevert.)
- En de tijdmachine zelf kost dan heel veel energie enzo :p Maar je hebt geen keuze, je MOET hem gebruiken! En dat is dan symbolisch voor “je moet nou eenmaal energie gebruiken als je leeft, het belangrijkste is gewoon dat je niet te veel gebruikt / genoeg teruggeeft”
IDEE: Het boek kan je “alleen” lezen/gebruiken, maar het kan ook gezamenlijk. Dat je met meerdere personages in de wereld staat en eten moet regelen enzo: dan kunnen ouders en kinderen samen van het boek genieten, maar je krijgt ook meteen de effecten zichtbaar van “vervuiling is vooral erg als het op grote schaal gebeurt”.
Research
Bestaande boeken: Palmen op de Noordpool
Belangrijk: het moet geen indoctrinatie of encyclopedie worden.
Dit zijn de feiten (over klimaatverandering; artikel AD): https://www.ad.nl/binnenland/klaar-met-alle-meningen-over-klimaatverandering-dit-zijn-de-feiten~ace1349c/
Game on climate change (more the economical side, though): https://elusivemeeple.com/2019/05/05/co2-second-chance-review/
What determines if rain (/snow/sleet) falls, and whether it’s more common in winter or summer:
- https://www.quora.com/Why-doesnt-it-rain-more-in-Northern-California-during-the-summer
- https://sciencing.com/barometric-pressure-rise-fall-rains-23043.html
De samenvatting: water verdampt (bij warme temperaturen), stijgt op, en voegt zich bij een wolk. Als heel veel kleine wolkdruppels samenkomen, worden ze zwaarder (regendruppels), en vallen ze omlaag.
Maar, er zijn twee andere factoren:
- Warme temperaturen kunnen veel meer water vasthouden dan koude temperaturen. Daarom regent het vaker/harder/langer als het kouder wordt.
- De windstromingen bepalen heel veel van het klimaat en de regenvorming. Hogedrukgebieden laten lucht afdalen en opwarmen, waardoor de kans dat het neervalt klein is. Lagedrukgebieden laten lucht opstijgen en afkoelen, waardoor de kans dat neerslag valt groot is.
(Of iets regen of sneeuw wordt, hangt af van of het, tijdens het neervallen, nog door een bepaald koud/warm gebied gaat.)
LINK: The Tantrum that Saved the World: https://www.theverge.com/2018/2/4/16964414/climate-change-children-book-tantrum-that-saved-the-world-megan-herbert
LINK: (lesmateriaal + spel Greenpeace): https://www.nemosciencemuseum.nl/nl/onderwijs/primair-onderwijs/lesmateriaal-po/lesmateriaal/de-energierevolutie/
LINK: Algemene klimaatspellen Greenpeace: http://www.greenpeace.nl/opschool/docenten/lesmateriaal/
LINK: Klimaatspel gemeente Lopik (volwassenen): https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/ga-direct-door-naar-de-zonnepanelen-met-dit-klimaatbordspel~b19b90f0/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F (Legt vooral tegenstrijdige belangen bloot en moeite om iets betaalbaar te houden.)
LINK: https://www.curtisbrowncreative.co.uk/seven-tips-for-writing-a-childrens-picture-book/
LINK: https://www.curtisbrowncreative.co.uk/want-to-illustrate-picture-books-heres-how-you-start/
LINK: https://www.penguin.co.uk/articles/2017/how-to-write-childrens-picture-book/
LINK: https://thinkingthroughourfingers.com/2017/03/13/13-tips-for-writing-picture-books/
LINK: https://blog.bookbaby.com/2012/07/ten-tips-for-creating-your-first-childrens-picture-book/
LINK: https://www.servicescape.com/blog/10-tips-for-writing-your-first-childrens-book
LINK: https://www.writersandartists.co.uk/writers/advice/327/dedicated-genre-advice/writing-for-children/
LINK: https://www.writersdigest.com/guest-columns/10-tips-on-writing-picture-books
LINK: https://kindlepreneur.com/how-to-write-a-childrens-book/
LINK: http://www.nienkekinderboekenblog.nl/2018/08/09/1586/ (interview met literair agent en als je verder klikt met illustratoren enzo)
LINK: http://www.nienkekinderboekenblog.nl/recensie/conny-kinderboekenrecensie-45-voor-het-raadsel-van-de-zee-van-jonne-kramer/ (praaaachtige artwork)
LINK: https://medium.com/@michaelhingston/picture-books-101-from-alison-hughes-9b9eec235b19
LINK: https://www.bol.com/nl/p/ik-reis-de-wereld-rond/9200000107559724/ (dit is gewoon een willekeurig prentenboek, maar de art is leuk, en in de suggesties/“anderen bekeken ook” staan ook veel mooie dingen)